Điều trị thoái hóa khớp theo từng bước: Từ phòng ngừa đến phục hồi chức năng

Mỗi năm vào ngày 12 tháng 10, thế giới kỷ niệm Ngày Viêm khớp Thế giới. Thoái hóa khớp — thường được gọi là bệnh lý thoái hóa khớp — là một tình trạng khớp mạn tính và thoái hóa phổ biến do nhiều yếu tố gây ra. Các dấu hiệu chính là đau khớp, cứng khớp, sưng, hạn chế gập duỗi và teo cơ.

Nó không hình thành sau một đêm. Nó tích tụ qua nhiều năm do thói quen xấu kéo dài, tuổi tác, thừa cân, chấn thương và dị tật. Hiểu rõ nguyên nhân là bước đầu tiên trên hành trình phục hồi.

Trong thế giới bận rộn ngày nay, thoái hóa khớp đã thầm trở thành mối đe dọa vô hình đối với chất lượng sống. Nhưng đừng lo: với chiến lược điều trị theo từng bước mang tính khoa học, chúng ta có thể kiểm soát — và thậm chí làm chậm — quá trình này. Từ phòng ngừa hằng ngày đến phục hồi chức năng, bảo vệ sức khỏe khớp bằng nhiều cách giúp bệnh nhân lấy lại cuộc sống năng động.

Bước 1: Điều chỉnh lối sống

1. Tập luyện hợp lý

• Bài tập tác động thấpnhư bơi lội và đạp xe giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp mà không gây quá nhiều áp lực lên khớp.
• Kiểm soát cân nặnggiảm tải trọng lên khớp và là một phần then chốt trong cả phòng ngừa lẫn điều trị thoái hóa khớp.

2. Tư thế đúng

Dù tại nơi làm việc hay trong sinh hoạt hàng ngày, duy trì tư thế ngồi và đứng đúng và tránh giữ một tư thế quá lâu sẽ giúp giảm mòn khớp.

3. Dụng cụ hỗ trợ di chuyển

Khi cần thiết, hãy dùng gậy, khung tập đi hoặc nẹp khớp để giảm tải trọng lên khớp bị ảnh hưởng.

Bước 2: Vật lý trị liệu và thuốc

1. Vật lý trị liệu

• Chườm nóng và lạnh : hãy chọn phương pháp phù hợp tùy theo cơn đau để giảm căng cơ và khó chịu.
• Thiết bị trị liệu : sóng xung kích ngoài cơ thể, đốt điện bằng tần số vô tuyến và kích thích điện giúp cải thiện lưu thông máu và đẩy nhanh quá trình giải quyết viêm.

2. Thuốc

• Thuốc không kê đơnnhư thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) làm giảm đau và giảm viêm.
• Thuốc kê đơnđược sử dụng dưới sự hướng dẫn của bác sĩ — ví dụ, tiêm axit hyaluronic nội khớp giúp bôi trơn khớp và giảm ma sát.

Bước 3: Phẫu thuật

Khi điều trị bảo tồn thất bại và chức năng khớp bị hạn chế nghiêm trọng, phẫu thuật trở nên cần thiết.

1. Nội soi khớp

Kỹ thuật xâm lấn tối thiểu vừa chẩn đoán vừa điều trị. Qua một vết rạch rất nhỏ, nó có thể làm sạch tổ chức màng hoạt dịch tăng sinh bên trong khớp, tạo hình lại sụn chêm và sửa chữa sụn bị mòn.

2. Phẫu thuật bảo tồn khớp gối

Đối với đầu gối bị cong rõ rệt (varus) hoặc chân cong hình chữ X (valgus), phẫu thuật cắt xương chày cao phục hồi trục cơ học, giảm triệu chứng và làm chậm thoái hóa khớp. Trong trường hợp tổn thương nặng một ngăn, thay bề mặt khớp gối một phần — như thay khớp một ngăn hoặc thay khớp bánh chè đùi — bảo tồn phần lớn bề mặt khớp còn lành và cho phép hồi phục nhanh hơn.

3. Thay khớp gối toàn phần

Đối với khớp bị mòn nghiêm trọng, thay khớp nhân tạo có thể phục hồi chức năng phần lớn và cải thiện chất lượng sống.

Xuyên suốt: Phục hồi chức năng và tự quản lý

Bất kể giai đoạn điều trị nào, tập phục hồi chức năng và tự quản lý đều là yếu tố thiết yếu.

Kế hoạch phục hồi cá nhân hóa

Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ vật lý trị liệu. Sau khi đánh giá chức năng, hãy xây dựng kế hoạch đa chiều dựa trên tình trạng và mục tiêu phục hồi của bạn — tập tăng sức mạnh và thăng bằng để ổn định khớp, cùng với các bài tập tầm vận động và giãn cơ để giảm cứng khớp, tăng độ linh hoạt và ngăn ngừa co rút mô mềm.

Chọn cường độ tập luyện phù hợp

Duy trì tập luyện ở mức độ trung bình đến thấp để tránh quá tải khớp. Bệnh nhân cao tuổi bị thoái hóa khớp thường cũng mắc bệnh tim mạch, nên bắt đầu với khối lượng thấp đến trung bình. Bạn có thể đánh giá cường độ qua nhịp tim: chúng tôi đề xuất hướng tới khoảng 50%–60% mức tối đa theo tuổi, trong đó nhịp tim tối đa xấp xỉ 220 trừ đi tuổi của bạn.

Thời gian tập luyện mỗi ngày

Hãy đặt mục tiêu 20 đến 30 phút tập luyện mỗi ngày. Nếu bạn không thể duy trì một buổi tập liên tục, hãy chia thành 4–5 đợt ngắn (mỗi đợt dưới 5 phút) và tăng dần lên 20 phút mỗi ngày.

Tần suất tập luyện hàng tuần

Tập aerobic 3–4 lần mỗi tuần. Nếu bạn không thể chịu đựng được, hãy bắt đầu với 2 ngày mỗi tuần và tăng dần khi thể lực cải thiện.

Chọn loại hình tập luyện

Tránh các hoạt động tác động mạnh — đặc biệt là những hoạt động bao gồm nhảy, bước lunge, ngồi xổm sâu, nhảy dây và nâng tạ — vì chúng gây áp lực lớn hơn lên khớp. Bệnh nhân thoái hóa khớp gối cũng nên tránh các động tác cần quỳ, để ngăn ngừa đau khớp do áp lực.

Nghỉ ngơi khi bùng phát

Trong đợt bùng phát cấp tính của thoái hóa khớp, nghỉ ngơi là ưu tiên và khớp cần được giữ không tì đè.

Duy trì tâm lý tích cực

Thái độ tích cực, lạc quan và sự hỗ trợ xã hội tốt giúp bạn đối mặt tốt hơn với những thách thức do tình trạng này gây ra.

Về các bác sĩ

Dr. Lu Jike
Trưởng khoa Chỉnh hình, Beijing United Family Hospital; Bác sĩ trưởng

Dr. Jiang Jun
Bác sĩ Chỉnh hình, Beijing United Family Hospital; Bác sĩ chính

Dr. Li Yanlong
Bác sĩ Vật lý trị liệu; Tiến sĩ Vật lý trị liệu

Đặt lịch hẹn →

Nơi gặp đội ngũ chỉnh hình của chúng tôi

Để biết ngày cụ thể, hãy dùng ứng dụng đặt lịch trực tuyến UnitedFamily, hoặc gọi đường dây nóng dịch vụ 24 giờ: 4008-919191.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích phổ biến khoa học và không phải là cơ sở để chẩn đoán; đối với tình trạng cụ thể của bạn, vui lòng tuân theo lời khuyên của bác sĩ.

Nguồn:bài viết WeChat của Beijing United Family Hospital, 12 thg 10, 2026.